حمد الله مستوفي قزويني
635
تاريخ گزيده
خذ من عروق الفقر مع اهليلج التواضع و امليلج الخشوع . ثم القه فى طنجير [ 1 ] التقى ثم اوقد تحته من نار المحبة حبة و حركه بمحراك العصمة ثم صفه بمنخل الصفاء فاذا صفى و راق امزجه به شراب الشوق ثم بادر شرقها سحرا بملعقة الاستغفار . فاذا لاح صباح الهداية فعليك به سكون الجوارح لينتج الدواء و يزول الداء و استعن بطبيب التوفيق و قبول النصح من صالح الرفيق و اياك و شرور الغرور باستقامة المزاج فالنكس خطر و سلطان الشهوات بالاثر لا تؤمن غوايله وفقك الله تعالى سمعك للقبول . ] [ 2 ] شيخ ابو على شقيق بن ابراهيم بلخى بازرگان بود . سبب توبهء او آنكه بتركستان بتجارت رفته بود و كافرى را از بتپرستى منع مىكرد كه اين بت هيچ قدرت ندارد چرا او را مىپرستى ؟ كافر گفت چون خداى تو قادرست بايستى كه ترا در شهر بلخ روزى توانستى داد تا ترا بتركستان نبايستى آمد . شقيق از تجارت توبه كرد و در سلوك آمد و [ كارش بدرجهء اعلى رسيد . ] [ 3 ] وفاتش نزديك سنه تسعين و مايه به زمان هرون الرشيد . از سخنان اوست : خردمند آن است كه دنيا را دشمن دارد و زيرك آنكه دنيا او را نفريبد و توانگر آنكه بقسمت حق راضى باشد و درويش آنكه از غير خدا چيزى خواهد [ 4 ] و بخيل آنكه حق خدا ندهد . قدر مرد بدان پديد شود كه بوعدهء خدا ايمنتر بود [ 5 ] ، از وعدهء خلق . پرهيز مرد بسه چيز توان دانست : بفراستدن و منع كردن و سخن گفتن . شيخ فضيل عياض رحمة الله عليه مروى وفاتش در سنه سبع و ثمانين و مائة بعهد هارون الرشيد . در اول قاطع الطريق بود . سبب توبهء او آنكه بر كنيزكى عاشق بود بسر وقت او مىرفت . آواز قرآنخوانى شنيد كه ميخواند : * ( أَ لَمْ يَأْنِ لِلَّذِينَ آمَنُوا أَنْ تَخْشَعَ قُلُوبُهُمْ لِذِكْرِ الله 57 : 16 ) * [ 6 ] . از اين آيت [ 7 ] او را بيدارى پيدا شد . توبه كرد و باز گشت [ بجمعى كاروانيان رسيد كه از بيم او نمىيارستند رفت . ايشان را گفت توبه كردم و باز گشتم بشما
--> [ 1 ] - بكسر اول ديگ و ديگ فراخ . [ 2 ] - ب ندارد . [ 3 ] - م : درجه اعلى يافت - ر : درجه عالى يافت . [ 4 ] - ق : نخواهد . [ 5 ] - ق : كه - تذكرة الاولياء : « و گفت اگر خواهى كه مرد را بشناسى در نگر تا بوعدهء خداى ايمنتر است يا بوعدهء مردمان » . [ 6 ] - قرآن كريم : سورة الحديد 16 . [ 7 ] - ر : ازين بابت - ق : ازين .